Cuối thế kỷ 18, Triều Nguyễn dời đô từ Thăng Long (Hà Nội) vào Phú Xuân (Huế), từ đó Huế trở thành đất kinh kỳ. Nhưng trong lúc các vị vua chúa đương triều phải đương đầu với bao thăng trầm của lịch sử thì ở chốn nội cung vẫn âm ỉ một nhu cầu, bảo vệ và làm đẹp dung nhan cho các bậc mẫu nghi - hoàng thân quốc thích và cả các cung tần mỹ nữ của các triều đình.

Tất cả công nghệ chế biến mỹ phẩm hoàng cung luôn được giữ kín, từ cách pha chế cho đến cách tô vẽ sao cho gương mặt của những mỹ nữ vừa đẹp lại vừa trang nghiêm. Mỗi thứ mỹ phẩm lại được giao cho một thị nữ tin cẩn phụ trách pha chế, sản xuất và truyền từ đời này sang đời khác. Vì vậy, đến nay không tránh khỏi việc một số bí kíp đã theo các cung nữ già về cõi vĩnh hằng.

Trong dòng mỹ phẩm Hoàng cung đó, có một loại phấn trang điểm càng dùng lâu càng đẹp da, đã vượt ra được khỏi quy luật nghiệt ngã đó, để rồi từ cấm cung bước ra nhân gian và tồn tại cho đến ngày nay - Đó là Phấn nụ.

Nguyên do bước ra khỏi Hoàng cung đến với nhân gian của Phấn nụ được bắt nguồn từ một biến cố lịch sử. Năm 1945, khi triều đại nhà Nguyễn cáo chung, kết thúc sứ mệnh lịch sử của mình, các cung nữ được xuất cung trở về với đời sống thị dân, trong đó có cả người cung nữ nắm giữ bí quyết làm Phấn nụ. Sau khi xuất cung vì không muốn tinh hoa của dân tộc bị thất truyền, bà đã truyền thụ tất cả bí quyết cho người con gái út là bà Trần Thị Thiểu (tên thường gọi là bà Hường - gọi theo chồng).

Tiếp thu xong bí quyết từ người Mẹ, bà Hường bắt đầu sản xuất phấn nụ để bán rộng rãi ra dân chúng, vừa là để mưu sinh, và cũng là để giữ nghề cho con cháu mai sau. Nhờ phát huy tốt bí quyết mà mẹ để lại, chỉ sau một thời gian ngắn, phấn nụ Huế của bà Hường nổi danh khắp xứ kinh kỳ dạo đó. Sau này, khi đã già yếu Bà Hường lại làm tiếp công việc truyền nghề cho thế hệ kế tiếp. Một trong những nguyên tắc của người nắm giữ bí quyết pha chế phấn nụ là chỉ truyền nghề lại cho con gái của mình, ngoài ra người con gái đó phải có một cái tâm trong sáng, tính tình kiên trì, không nóng nảy. Do đó Mặc dù có rất nhiều con gái nhưng bà Hường chỉ truyền nghề lại cho 2 người là bà Trần Thị Tùng (con gái đầu) và bà Trần Thị Phương (con gái thứ 8).

Bà Tùng đem công thức phấn nụ sang sản xuất tại Mỹ.

Bà Phương theo chồng về làm dâu trong phủ bà Ngọc Sơn công chúa - ngôi phủ được xem là nhà vườn đẹp nhất Huế hiện nay, một khung cảnh đẹp và nét xưa cũ còn được bảo lưu nguyên vẹn đến nỗi các đoàn làm phim dã sử về cố đô đều không thể bỏ qua.

Một thời gian sau đó bà Phương cũng theo chồng vào TP.HCM. Thời gian đầu, vì hoàn cảnh gia đình cộng thêm sự không tự tin khi ở thị trường Tp.Hồ Chí Minh luôn có đầy đủ và đa dạng các loại mỹ phẩm nội ngoại nhập cho người tiêu dùng lựa chọn nên bà Phương đã không có ý định kinh doanh loại mỹ phẩm gia truyền của gia đình mình.

Sự việc chỉ thay đổi sau đó vài năm khi bà gặp một số đồng hương nữ người Huế của mình. Những người phụ nữ này trước đây đã gắn bó với sản phẩm Phấn nụ Huế của mẹ bà, tuy nhiên kể từ khi xa quê họ đã không còn được dùng loại mỹ phẩm đặc biệt đó nữa. Những người đồng hương đã yêu cầu bà cung cấp lại loại sản phẩm đó để họ tiếp tục sử dụng. Chỉ dựa vào một số người Huế ban đầu và qua con đường truyền miệng từ người dùng trước đến người dùng sau, sản phẩm Phấn nụ hoàng cung của bà Phương đã dần dần được nhiều người tiêu dùng tại TP.Hồ Chí Minh biết đến.

Bà Trần Thị Phương cho biết: Ở Huế nhà vườn rộng có đủ phương tiện để làm. Chỉ có loại nước mưa và khí hậu riêng của xứ Huế mới cho ra được loại phấn nụ tốt. Hơn 100 vị thuốc bắc phải chế từ cây cỏ xứ Huế, lại cũng có cả những bí mật riêng, rất thiêng liêng, không tìm thấy ở nơi nào khác. Nghề làm phấn nụ chỉ được lưu truyền trong dòng tộc và chỉ truyền riêng cho con gái. Việc chế biến phải tiến hành ban đêm, yêu cầu người làm phải có tính nết hiền dịu, kiên trì, tịnh tâm, thanh tâm… Tính tình nóng nảy thì hỏng ngay.

Con gái bà Phương - chị Nguyễn Phương Khanh rất tự hào về tinh hoa của xứ Huế mà mình và gia đình may mắn được nắm giữ. Chị luôn ấp ủ mong muốn học nâng cao để có thể đưa phấn nụ ra nước ngoài như một loại mỹ phẩm đặc biệt của Việt Nam.

Ngày nay, vào hẻm 400 đường Lê Văn Sĩ Q.3, đi đến cuối hẻm, bạn sẽ bạn gặp một tấm bảng nhỏ: Phấn nụ bà Phương - căn nhà nhỏ này nhiều năm nay, là nơi gia đình bà Phương sinh sống.

Là con quan ngự ỵ, rồi về làm dâu gia đình danh gia vọng tộc, ông nội chồng là phò mã Nguyễn Đức Tiễn, bà nội là công chúa Ngọc Sơn, bà Phương từng được Đức Tự Cung và Ngọc Sơn công chúa để ý chấm cho cháu mình từ khi còn niên thiếu bởi vẻ đẹp trang nhã và nết ngoan hiền.

Ai tiếp xúc với bà Phương đều nhận thấy một lối sống nề nếp của một người phụ nữ quý tộc. Đến nay dù cuộc sống có nhiều thăng trầm, ở tuổi 60, bà vẫn giữ được một vẻ đẹp trang nhã ít biến đổi theo thời gian, từ dáng vẻ đến phong thái, từ giọng nói đến ngôn từ, trong nếp sống và công việc hàng ngày, bà luôn có ý thức bảo lưu và gìn giữ nét đẹp tinh tế của xứ Huế xưa.