* Truyền thuyết cà phê Việt Nam đã mất như thế nào?
Vào nửa đầu thế kỷ 20, miền Cao Nguyên (1) vẫn còn thưa thớt dân cư, và những đồn điền cà phê vẫn còn nằm giữa những cánh rừng bạt ngàn, vốn là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật hoang dã, trong đó có loài chồn.
Người ta kể lại rằng, hàng năm, cứ vào mùa cà phê từ tháng 8 đến tháng 12, mỗi đêm các chú chồn rừng lại vào các đồn điền để thưởng thức những trái cà phê chín đỏ mà chúng lựa chọn rất kỹ bằng khả năng ngửi siêu phàm.
Cũng trong đêm đó, hệ thống tiêu hoá của các chú chồn hoạt động hết công suất, để rồi sau vài tiếng đồng hồ, những hạt cà phê đã bị tiêu hóa bán phần được thải ra dưới hình dáng tự nhiên ngàn đời của cục phân
Và rồi, mỗi sáng mai thức dậy, những người nông dân lại đi thu gom từng cục phân, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời và từ đó chế biến thành cà phê Chồn, loại cà phê mà những ai đã có cơ duyên được uống thì sẽ không bao giờ quên.
Trong nửa sau của thế kỷ 20 (đặc biệt sau ngày thống nhất đất nước) đã có những làn sóng di dân lớn tới các tỉnh ở Tây Nguyên.
Và khi cư dân thưa thớt ở Tây Nguyên dần trở nên đông đúc, thì nhu cầu trồng trọt tăng lên, diện tích rừng càng ngày càng co hẹp lại, đồng thời tình trạng săn bắt thú hoang dã trở nên lan tràn.
Rồi đến một ngày, Tây Nguyên rộng lớn trở thành những trang trại cà phê nối tiếp nhau ngút ngàn, rừng nguyên sinh chỉ còn ở những vùng xa hay khu bảo tồn, còn loài chồn trở thành một món nhậu đắt tiền trong những nhà hàng.
Và thế là cứ mỗi năm, hình ảnh từng đàn chồn lẻn vào rẫy cà phê tìm quả chín đã trở thành ký ức. Dần rồi kỳ ức cũng nhạt dần. Rồi truyền thuyết cà phê Chồn cũng đi xa. Nó thực sự chết.
Thế nhưng, khi cà phê Chồn chỉ còn là một câu chuyện truyền miệng, thì may mắn là câu chuyện ấy vẫn gieo được vào lòng vài người hạt giống đam mê.
Một sứ mệnh đơn giản mất nhiều mồ hôi và nước mắt.
Khoảng 7 năm trước đây, hai người dân Đắc Lắc(2) ở Tây Nguyên bắt đầu thử nghiệm làm trang trại chồn chỉ với vài ba con giống mua về từ nhà hàng chỉ để “xem cà phê cứt chồn như thế nào”.
Sứ mệnh của họ thật giản dị.
 
Nhưng suốt nhiều năm sau đó, cả hai đều phải trải qua những đêm mất ngủ, kiệt sức, toan tính để lo cho đàn chồn, từ chuyện tập cho chồn ăn cháo, chữa những bệnh không rõ nguyên nhân, đến học tập tính sinh sản của chúng. Vì đàn chồn, ai cũng phải hy sinh, thậm chí phải bán đi những tài sản giá trị.
Và đấy vẫn chưa phải là phần khó khăn nhất, mà là việc hợp pháp hóa nuôi chồn. Họ đã mất tới vài năm ra Bắc vào Nam thuyết phục các ban, ngành, bộ, kiên nhẫn chờ đợi từng chính sách mới, tập hợp từng chữ ký một để cuối cùng mới có được tờ giấy phép chưa có tiền lệ. Và thế là đam mê ban đầu trở thành nghiệp không thể bỏ của họ. Hay nói cách khác, đấy chính là sự tận hiến.
Năm 2008, Hiệp hội Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (International Union for Conservation of Nature) đã xếp loại cầy vòi đốm là “Ít quan tâm” vì chúng sống được trên nhiều môi trường tự nhiên, phân bố rộng, lượng cá thể đủ đông và mức độ suy giảm thấp(3).
Họ cầy vòi (Viverridae) có tuyến xạ sản sinh ra xạ hương có mùi giống cơm nếp mới, vốn là chất vừa tạo mùi vừa là chất cầm hương có giá trị cao dùng trong công nghệ nước hoa.
Đến nay, có tới 35 loài trong họ cầy vòi đã được mô tả(4). Ở Việt Nam, có ít nhất 8 loài đã được ghi nhận, nhưng trong đó chỉ có 2 loài phân bố rộng ở Tây Nguyên là cầy vòi đốm (Paradoxurus hermaphroditus) và cầy vòi mốc (Paguma larvata) là có thói quen ăn cà phê.
Do hàm răng của cầy vòi mốc vốn có trọng lượng trưởng thành lớn hơn thường làm vỡ vỏ thóc cà phê, nên loài cầy vòi đốm thường được ưu tiên chọn nuôi để làm cà phê Chồn.
Trong thời gian đầu, chúng tôi mua chồn từ các nhà hàng hoặc thương lái với nhiều con chồn bị thương do dính bẫy cần điều trị. Ngày nay, hầu hết số lượng đàn ở cả hai trại đều do sinh sản tự nhiên, đều được đăng ký hợp pháp ở Chi cục Kiểm lâm Đắc Lắc.
Để giữ sức khỏe cho đàn chồn, thay vì nuôi nhốt chúng tôi nuôi thả trong khu đất đủ rộng bao quanh bằng tường rào cao, bên trong trồng nhiều cây cối cách xa tường để chồn không nhảy được ra ngoài. Chỉ có chồn bệnh, chồn sinh sản hay chồn khỏe trong thời gian sản xuất cà phê mới được nuôi nhốt để tiện chăm sóc và khai thác.
choncoffee
Xin mời quý khách hàng xem thêm thông tin và đặt mua cà phê chồn tại đây.
|